💡 Hemen Bilmeniz Gerekenler
- 18 RKÇ'nin meta-analizi, kahverengi deniz yosununun açlık glikozunu -4,6 mg/dL (%95 GA: -7,88 ila -1,33) ve yemek sonrası glikozu -7,1 mg/dL anlamlı ölçüde düşürdüğünü bulmuştur[Kanıt: A][12]
- Bir klinik çalışmada, yemeklerle birlikte 4 g kurutulmuş wakame tüketimi, yemekten 30 dakika sonra kan şekerini ve insülin düzeylerini anlamlı ölçüde düşürmüştür[Kanıt: B][1]
- 6.169 katılımcıyla yapılan Japon kohort çalışması, en yüksek deniz yosunu tüketiminin erkeklerde %37 azalmış inme riski ile ilişkili olduğunu bulmuştur (HR 0,63)[Kanıt: C][11]
- 12 haftalık bir RKÇ, 80 katılımcıda deniz yosunu takviyesinin kontrole kıyasla alt ekstremite kuadriseps kas gücünü kayda değer ölçüde artırdığını göstermiştir (p=0,002)[Kanıt: B][7]
Wakame deniz yosunu (Undaria pinnatifida), yüzyıllardır Japon ve Kore mutfağının temel unsuru olan besin değeri yüksek bir kahverengi alg türüdür. Porsiyon başına sadece 5 kalori içeren bu yenilebilir deniz yosunu, araştırmacıların artık klinik çalışmalarla doğruladığı etkileyici bir vitamin, mineral ve benzersiz biyoaktif bileşik yelpazesi sunar.
Wakame hakkındaki sağlık iddialarının bilimsel incelemeye dayanıp dayanmadığını merak ediyorsanız, doğru yerdesiniz. Bu rehber, iki sistematik derleme ve altı randomize kontrollü çalışma dahil olmak üzere 12 hakemli çalışmanın gerçekte ne bulduğunu incelemektedir. Hangi faydaların güçlü kanıtlara sahip olduğunu, araştırmada kullanılan uygun dozajları ve akılda tutulması gereken önemli güvenlik hususlarını öğreneceksiniz.
❓ Hızlı Cevaplar
Wakame deniz yosunu nedir?
Wakame, Japonya, Kore ve Çin'in soğuk sularına özgü yenilebilir bir kahverengi alg türüdür (Undaria pinnatifida). Genellikle miso çorbasında ve deniz yosunu salatalarında kullanılır. Wakame, fucoxanthin, fucoidan ve aljinik asit dahil benzersiz bileşikler ile yüksek konsantrasyonlarda iyot, K vitamini, folat ve omega-3 yağ asitleri içerir.
Wakame diyabet ve kan şekerine yardımcı olur mu?
Araştırmalar evet olduğunu göstermektedir. 646 katılımcıyla yapılan 18 RKÇ'nin meta-analizi, kahverengi deniz yosununun açlık glikozunu (ortalama fark -4,6, %95 GA: -7,88 ila -1,33) ve yemek sonrası glikozu (ortalama fark -7,1, %95 GA: -7,4 ila -6,9) anlamlı ölçüde düşürdüğünü bulmuştur.[Kanıt: A][12] Bir çapraz çalışma, 4 g kurutulmuş wakame'nin yemek sonrası glukoz homeostazisini iyileştirdiğini doğrulamıştır.[Kanıt: B][1]
Wakame tiroidiniz için iyi midir?
Wakame, tiroid hormonu üretimi için gerekli olan iyotun en zengin diyet kaynaklarından biridir. Ancak deniz yosunu iyot içeriği oldukça değişkendir (16-8165 mcg/g) ve aşırı alım tiroid disfonksiyonuna neden olabilir. Tolere edilebilir üst sınır yaklaşık 1100 mcg/gün'dür.[Kanıt: D][6] Tiroid rahatsızlığı olanlar bir sağlık uzmanına danışmalıdır.
Wakame deniz yosununun başlıca sağlık faydaları nelerdir?
Kanıta dayalı faydalar şunlardır: kan şekeri düzenlemesi (Seviye A kanıt), LDL'de %7,4 azalma ve toplam kolesterolde %5,8 azalma ile kolesterol iyileştirme (Seviye B)[Kanıt: B][2], kas gücü koruma (Seviye B)[Kanıt: B][7] ve kardiyovasküler koruma (Seviye C)[Kanıt: C][11].
Günde ne kadar wakame yemeliyim?
Klinik çalışmalar günlük 4-5 g kurutulmuş wakame kullanmıştır. Randomize çapraz bir çalışma, yemeklerle birlikte tüketilen 4 g kurutulmuş wakame ile faydalar göstermiştir.[Kanıt: B][1] Değişken iyot içeriği nedeniyle, çoğu uzman günlük 1100 mcg iyotu aşmamak için alımın sınırlandırılmasını önermektedir.[Kanıt: D][6]
🔬 Wakame Nasıl Çalışır? Faydaların Arkasındaki Bilim
Wakame'yi okyanus sebzesine sarılmış doğal bir eczane olarak düşünün. Biyoaktif bileşikleri, her biri vücudunuzdaki farklı sağlık yollarının kilidini açan özelleşmiş anahtarlar gibi çalışır. Bunun nasıl işlediğini inceleyelim.
Kan Şekeri Düzenlemesi
Wakame'nin kan şekerini düzenleme yeteneği birden fazla mekanizma ile çalışır. Aljinat (çözünür lif), sindirim sisteminizde karbonhidrat emilimini yavaşlatan bir jel oluşturur—bunu kan dolaşımınıza giren glikoz için nazik bir hız kesici olarak düşünebilirsiniz. 18 RKÇ'nin meta-analizi, kahverengi deniz yosunu müdahalelerinin açlık glikozunda (ortalama fark -4,6, %95 GA: -7,88 ila -1,33) ve yemek sonrası glikozda (ortalama fark -7,1, %95 GA: -7,4 ila -6,9) anlamlı bir düşüş sağladığını göstermiştir.[Kanıt: A][12]
26 kişiyle yapılan randomize çapraz bir çalışmada, 4 g kurutulmuş wakame ile pirinç tüketimi, yalnız pirince kıyasla 30. dakikada anlamlı ölçüde düşük kan şekeri ve insülin düzeyleri ile sonuçlanmıştır. Hem glikoz hem de insülin için artışlı eğri altı alan (AUC) wakame dahil edildiğinde daha düşüktü.[Kanıt: B][1]
Kardiyovasküler Koruma
Wakame kalp sağlığını çeşitli yollarla destekler. Metabolik sendromlu 40 obez hastayla yapılan 8 haftalık çift kör RKÇ'de, wakame ile zenginleştirilmiş bir atıştırmalık toplam kolesterolü %5,8, LDL-kolesterolü %7,4 ve resistini (inflamatuar bir belirteç) %15,9 azaltmıştır.[Kanıt: B][2]
34 fazla kilolu yetişkinle yapılan 12 haftalık plasebo kontrollü bir çalışma, polifenol açısından zengin deniz yosunu özütünün (2000 mg/gün) HDL ("iyi") kolesterolü %9,5 artırdığını bulmuştur.[Kanıt: B][3]
40-79 yaş arası 6.169 Japon katılımcının 130.248 kişi-yılı takip edildiği Toplum Dolaşım Riski Çalışması (CIRCS), erkeklerde deniz yosunu alımının toplam inme ve serebral enfarktüs riski ile ters orantılı olduğunu bulmuştur. En yüksek deniz yosunu tüketimine sahip olanlar %37 azalmış inme riskine sahipti (HR 0,63).[Kanıt: C][11]
Kas Koruma
Bir kombinasyon preklinik ve klinik çalışma, deniz yosununun yaşa bağlı kas kaybı (sarkopeni) üzerindeki etkisini incelemiştir. 80 insan katılımcıyla yapılan 12 haftalık çalışma, kontrole kıyasla alt ekstremite kuadriseps kas gücünde kayda değer bir artış göstermiştir (p=0,002). Faydalar özellikle 61 yaş altı katılımcılarda görülmüş ve anlamlı bir toksisite gözlemlenmemiştir.[Kanıt: B][7]
Bağışıklık ve Anti-İnflamatuar Etkiler
Wakame'de bol miktarda bulunan sülfatlı bir polisakkarit olan fucoidan, önemli immünomodülatör özellikler göstermektedir. Araştırmalar, fucoidanın lenfosit yapışmasını ve invazyonunu engellediğini, inflamatuar enzim yolaklarını baskıladığını ve pro-inflamatuar belirteçler IL-1β, IL-6 ve TNF-α'yı hedeflediğini göstermektedir.[Kanıt: D][4]
Fucoidan ayrıca bağışıklık güçlendirme ve antiviral özellikler göstermekte, viral bağlanmayı ve replikasyonu inhibe etmekte ve viral enfeksiyonlara karşı bağışıklık yanıtlarını tetiklemektedir.[Kanıt: D][8][10]
Destekleyici Kanser Tedavisi
Bir sistematik derleme, 118 katılımcıyla 4 çalışmada (1 RKÇ, 3 yarı deneysel) kanser hastalarında ek tedavi olarak fucoidanı incelemiştir. İki çalışma, fucoidan kullanımı ile anlamlı ölçüde daha uzun sağkalım süresi göstermiştir. Hastalık kontrolü, inflamatuar belirteçler ve beslenme durumu üzerindeki etkiler olumlu ancak istatistiksel olarak önemsiz sonuçlar göstermiştir. Yazarlar sınırlı çalışmaları ve metodolojik heterojenliği belirtmiştir.[Kanıt: A][5]
📊 Dozaj ve Wakame Nasıl Kullanılır
Klinik araştırmalar etkili miktarlar hakkında rehberlik sağlar, ancak optimal dozaj sağlık hedeflerinize ve bireysel faktörlere bağlıdır. Aşağıda hakemli çalışmalarda kullanılan dozajların bir özeti bulunmaktadır.
| Amaç/Durum | Dozaj | Süre | Kanıt |
|---|---|---|---|
| Yemek sonrası glikoz kontrolü | Yemeklerle birlikte 4 g kurutulmuş wakame | Tek dozlu çapraz çalışma | [B][1] |
| Kolesterol iyileştirme | Wakame ile zenginleştirilmiş atıştırmalık (kombinasyon ürünü) | 8 hafta | [B][2] |
| HDL kolesterol artışı | 2000 mg/gün deniz yosunu özütü | 12 hafta | [B][3] |
| Kas gücü (sarkopeni) | Deniz yosunu takviyesi (dozaj değişken) | 12 hafta | [B][7] |
| Kan şekeri (meta-analiz aralığı) | 18 RKÇ'de değişken | Değişken | [A][12] |
Önemli Dozaj Hususları
Deniz yosunu iyot içeriği gram başına 16 ila 8165 mcg arasında oldukça değişkendir.[Kanıt: D][6] İyot için tolere edilebilir üst sınır günlük yaklaşık 1100 mcg'dir. Sağlık faydaları için wakame tüketirken:
- Küçük miktarlarla (2-4 g kurutulmuş) başlayın ve toleransı izleyin
- Düzenli olarak wakame tüketiyorsanız iyot düzeylerini test ettirmeyi düşünün
- Mümkünse iyot içeriği açıklanan ürünleri tercih edin
- Büyük tek dozlar yerine tüketimi gün boyunca dağıtın
⚠️ Riskler, Yan Etkiler ve Uyarılar
Wakame'den Kaçınması veya Sınırlaması Gerekenler
- Tiroid rahatsızlığı olan kişiler: Değişken iyot içeriği dozajı öngörülemez kılar
- Tiroid ilaçları kullananlar: İyot, ilaç etkinliğine müdahale edebilir
- Hamile ve emziren kadınlar: Sınırlı güvenlik verisi mevcuttur; sağlık uzmanınıza danışın
- Kan sulandırıcı ilaç kullanan bireyler: K vitamini içeriği antikoagülasyonu etkileyebilir
- Sodyum kısıtlaması olan kişiler: Deniz yosunu doğal olarak sodyum içerir
Not: Wakame için hamilelik, ilaç etkileşimleri ve uzun süreli kullanım hakkında spesifik güvenlik verileri ek araştırma gerektirmektedir. Altta yatan sağlık durumlarınız varsa diyetinize wakame eklemeden önce her zaman nitelikli bir sağlık uzmanına danışın.
🥗 Wakame Kullanmanın Pratik Yolları
Kurutulmuş Wakame Nasıl Hazırlanır
- 2-4 yemek kaşığı kurutulmuş wakame ölçün
- Bir kaseye koyun ve soğuk suyla örtün (yaklaşık 1:10 oranı)
- Yumuşayana ve genişleyene kadar 5-10 dakika bekletin
- Süzün ve fazla suyu nazikçe sıkın
- İsterseniz lokma büyüklüğünde parçalara kesin
Diyetinize Wakame Eklemenin Kolay Yolları
- Miso Çorbası: Servis etmeden hemen önce ılık miso çorbasına sulandırılmış wakame ekleyin
- Deniz Yosunu Salatası (Goma Wakame): Susam yağı, pirinç sirkesi, soya sosu ve susam tohumları ile karıştırın
- Pirinç Kaseleri: Pirinç kaselerinin üzerine sulandırılmış wakame şeritleri ekleyin
- Smoothie'ler: Yeşil smoothie'lere küçük miktarlarda kurutulmuş wakame harmanlayın
- Salata Üstü: Besin değeri artışı için bahçe salatalarına ekleyin
Saklama İpuçları
- Kurutulmuş wakame: Hava geçirmez bir kapta serin, karanlık bir yerde saklayın; açılmamış 1 yıla kadar, açıldıktan sonra 6 ay dayanır
- Taze wakame: Buzdolabında saklayın ve 2-3 gün içinde tüketin
- Tuzlu wakame: 3 aya kadar buzdolabında saklayın; kullanmadan önce fazla tuzu gidermek için durulayın
Kalite Seçimi
Nem veya küf belirtisi olmayan parlak yeşilden kahverengiye kadar renkte wakame arayın. Mümkün olduğunda organik çeşitleri tercih edin ve iyot içeriğini açıklayan ürünleri tercih edin. Japonya ve Kore kaynaklı wakame geleneksel olarak yüksek kaliteli kabul edilir.
⚖️ Wakame, Nori ve Kombu Karşılaştırması: Fark Nedir?
Wakame, her biri farklı özelliklere sahip popüler yenilebilir deniz yosunlarından biridir. İşte nasıl karşılaştırıldıkları:
| Özellik | Wakame | Nori | Kombu |
|---|---|---|---|
| Bilimsel Ad | Undaria pinnatifida | Pyropia/Porphyra türleri | Laminaria türleri |
| Tür | Kahverengi alg | Kırmızı alg | Kahverengi alg (kelp) |
| Doku | Sulandırıldığında ipeksi, yumuşak | Gevrek (kurutulmuş), kağıt inceliğinde | Kalın, çiğneme gerektiren |
| Tat | Hafif, biraz tatlı, okyanus aroması | Tuzlu, umami, hafif tatlılık | Güçlü umami, mineral açısından zengin |
| İyot İçeriği | Orta-yüksek (değişken) | Daha düşük | Çok yüksek |
| Birincil Kullanım | Miso çorbası, deniz yosunu salataları | Suşi rulolar, atıştırmalıklar | Dashi et suyu, fasulye pişirme |
| Temel Bileşikler | Fucoxanthin, fucoidan, aljinat | Porfiran, taurin | Fucoidan, laminarin, glutamat |
| Hazırlık | 5-10 dakika sulandırın | Kullanıma hazır (kurutulmuş yapraklar) | Et suyu için ıslatın veya kaynatın |
Her üç deniz yosunu da besinsel faydalar sunar, ancak wakame fucoxanthin içeriği ve kan şekeri ile metabolik sağlık üzerindeki etkilerini inceleyen spesifik klinik araştırmalarla öne çıkmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Wakame deniz yosununun yan etkileri nelerdir?
Wakame ile ilgili başlıca endişe, gram başına 16 ila 8165 mcg arasında değişen yüksek değişkenliğe sahip iyot içeriğidir. Aşırı iyot, hipotiroidizm veya hipertiroidizm dahil tiroid disfonksiyonuna neden olabilir. Bir RKÇ, 17 gün boyunca günde 4,8 g tüketen sağlıklı yetişkinlerde kolesterol faydası bulamadı; bu da etkilerin popülasyona özgü olabileceğini göstermektedir. Diğer olası yan etkiler arasında fazla miktarda tüketildiğinde sindirim rahatsızlığı ve tiroid veya kan sulandırıcı ilaçlarla olası etkileşimler yer alır. Küçük porsiyonlarla başlayın ve tepkinizi izleyin.
Wakame anti-inflamatuar mıdır?
Araştırmalar, wakame'nin fucoidan içeriğinin anti-inflamatuar özelliklere sahip olduğunu göstermektedir. Çalışmalar, fucoidanın lenfosit yapışmasını ve invazyonunu engellediğini, inflamatuar enzim yolaklarını baskıladığını, inflamatuar hücrelerde apoptozu indüklediğini ve IL-1β, IL-6 ve TNF-α dahil pro-inflamatuar belirteçleri hedeflediğini göstermektedir. Ancak bu araştırmaların çoğu insan klinik çalışmalarından ziyade laboratuvar ve hayvan çalışmalarından gelmektedir. Umut verici olmakla birlikte, diyet wakame tüketiminden elde edilen bu etkileri doğrulamak için daha fazla insan araştırmasına ihtiyaç vardır.
Wakame yaşlandıkça kas gücünü korumaya yardımcı olabilir mi?
Ortaya çıkan kanıtlar evet olduğunu göstermektedir. 80 insan katılımcıyla yapılan 12 haftalık bir klinik çalışma, deniz yosunu takviyesinin kontrole kıyasla alt ekstremite kuadriseps kas gücünü kayda değer ölçüde artırdığını bulmuştur (p=0,002). Faydalar özellikle 61 yaş altı katılımcılarda görülmüştür. Önemli olarak, 12 haftalık tedaviden sonra anlamlı bir toksisite gözlemlenmemiştir. Bu, deniz yosunu tüketiminin yaşlanmayla ilişkili kas kaybını (sarkopeni) azaltmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir; ancak optimal dozajı doğrulamak için daha fazla araştırma gereklidir.
Wakame deniz yosunu hamilelikte güvenli midir?
Hamilelik sırasında wakame tüketimi için sınırlı güvenlik verisi mevcuttur. Birincil endişe, hem iyot eksikliği hem de fazlalığının fetal tiroid gelişimini etkileyebilmesi nedeniyle yüksek değişkenliğe sahip iyot içeriğidir (16-8165 mcg/g). Japon diyetlerinde hamilelik sırasında ılımlı deniz yosunu tüketimi yaygın olmakla birlikte, hamile kadınlar diyetlerine wakame eklemeden önce sağlık uzmanlarına danışmalıdır. Wakame tüketiyorsanız, aşırı iyot alımını önlemek için küçük, seyrek porsiyonlarla sınırlayın ve günlük tüketimden kaçının.
Wakame kardiyovasküler sağlığı destekler mi?
Birçok çalışma kardiyovasküler faydaları desteklemektedir. 130.248 kişi-yılı kapsayan 6.169 Japon katılımcıyla yapılan CIRCS prospektif kohort çalışması, erkeklerde deniz yosunu alımının inme riski ile ters orantılı olduğunu ve en yüksek tüketenlerin %37 azalmış riske sahip olduğunu bulmuştur (HR 0,63). Klinik çalışmalar kolesterol profillerinde iyileşmeler göstermektedir: 8 haftalık bir RKÇ, LDL-kolesterolün %7,4 ve toplam kolesterolün %5,8 düştüğünü bulmuştur. Başka bir 12 haftalık çalışma, deniz yosunu özü ile HDL kolesterolün %9,5 arttığını bulmuştur.
Doğruluk Taahhüdümüz ve Editöryal İlkelerimiz
Biochron'da sağlık bilgilerini ciddiye alıyoruz. Bu makaledeki her iddia, 2015 veya sonrasında yayınlanmış saygın kaynaklardan hakemli bilimsel kanıtlarla desteklenmektedir. Her ifadenin arkasındaki araştırmanın gücünü anlamanıza yardımcı olmak için titiz bir kanıt derecelendirme sistemi kullanıyoruz:
- [Kanıt: A] = Sistematik inceleme veya meta-analiz (En güçlü kanıt)
- [Kanıt: B] = Randomize kontrollü çalışma (RKÇ)
- [Kanıt: C] = Kohort veya vaka kontrol çalışması
- [Kanıt: D] = Uzman görüşü veya klinik kılavuz
Editör ekibimiz katı kurallara uymaktadır: sağlık iddialarını asla abartmayız, korelasyon ve nedensellik arasında net bir ayrım yaparız, yeni araştırmalar ortaya çıktıkça içeriği düzenli olarak güncelleriz ve kanıtların sınırlı veya çelişkili olduğu durumları şeffaf bir şekilde not ederiz. Tüm editöryal standartlarımız için Editöryal İlkeler sayfamızı ziyaret edin.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye teşkil etmez. Özellikle tıbbi rahatsızlıklarınız varsa veya ilaç kullanıyorsanız, sağlık rejiminizde değişiklik yapmadan önce mutlaka kalifiye sağlık uzmanlarına danışın.
Kaynaklar
- 1 . Effects of Undaria pinnatifida (Wakame) on Postprandial Glycemia and Insulin Levels in Humans: a Randomized Crossover Trial, Yoshinaga K, Mitamura R. Plant Foods for Human Nutrition, 2019. PubMed | DOI [Evidence: B]
- 2 . Effects of a snack enriched with carob and Undaria pinnatifida (wakame) on metabolic parameters in a double blind, randomized clinical trial in obese patients, Izaola O, et al. Nutrición Hospitalaria, 2020. PubMed | DOI [Evidence: B]
- 3 . Twelve weeks' treatment with a polyphenol-rich seaweed extract increased HDL cholesterol with no change in other biomarkers of chronic disease risk in overweight adults: A placebo-controlled randomized trial, Murray M, et al. Journal of Nutritional Biochemistry, 2021. PubMed | DOI [Evidence: B]
- 4 . Immunomodulatory and Anti-Inflammatory Effects of Fucoidan: A Review, Apostolova E, et al. Polymers, 2020. PubMed | DOI [Evidence: D]
- 5 . Effectiveness of Fucoidan on Supplemental Therapy in Cancer Patients: A Systematic Review, Wu CJ, et al. Healthcare (Basel), 2022. PubMed | DOI [Evidence: A]
- 6 . Iodine, Seaweed, and the Thyroid, Smyth PPA. European Thyroid Journal, 2021. PubMed | DOI [Evidence: D]
- 7 . A Combination Study of Pre- and Clinical Trial: Seaweed Consumption Reduces Aging-Associated Muscle Loss, Hyun J, et al. Aging and Disease, 2023. PubMed | DOI [Evidence: B]
- 8 . Health benefits and potential applications of fucoidan (FCD) extracted from brown seaweeds in aquaculture: An updated review, Abdel-Latif HMR, et al. Fish & Shellfish Immunology, 2022. PubMed | DOI [Evidence: D]
- 9 . Effects of spirulina and wakame consumption on intestinal cholesterol absorption and serum lipid concentrations in non-hypercholesterolemic adult men and women, van den Driessche JJ, et al. European Journal of Nutrition, 2020. PubMed | DOI [Evidence: B]
- 10 . A state-of-the-art review on fucoidan as an antiviral agent to combat viral infections, Pradhan B, et al. Carbohydrate Polymers, 2022. PubMed | DOI [Evidence: D]
- 11 . Seaweed Intake and Risk of Cardiovascular Disease: The Circulatory Risk in Communities Study (CIRCS), Chichibu H, et al. Journal of Atherosclerosis and Thrombosis, 2021. PubMed | DOI [Evidence: C]
- 12 . Effect of brown seaweed on plasma glucose in healthy, at-risk, and type 2 diabetic individuals: systematic review and meta-analysis, Vaughan K, et al. Nutrition Reviews, 2022. PubMed | DOI [Evidence: A]
Tıbbi Sorumluluk Reddi Beyanı
Bu içerik yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye vermek veya kişisel bir hekimin tavsiye veya tedavisinin yerini almak amacı taşımaz. Tüm okuyucuların, belirli sağlık sorunlarıyla ilgili olarak ve yeni takviyelere başlamak da dahil olmak üzere sağlık rutinlerinde herhangi bir değişiklik yapmadan önce doktorlarına veya sağlık uzmanlarına danışmaları önerilir.
Biochron, içerik editörü veya yazar, bu eğitim içeriğindeki bilgileri okuyan veya uygulayan herhangi bir kişinin olası sağlık sonuçlarından sorumlu değildir. Tüm okuyucular, özellikle reçeteli ilaç kullananlar, herhangi bir beslenme, takviye veya yaşam tarzı programına başlamadan önce doktorlarına danışmalıdır.
Tıbbi bir acil durumunuz varsa, derhal doktorunuzu veya acil servisleri arayın.
